Felietony


Czy strategia dla wsi pomoże?

01/01/2013

Kiedy zespół „Jarzębina” szlifował swój przebój przed finałowym występem, Rada Ministrów przyjmowała strategię określającą krajową politykę rolną do 2020 roku. Tymczasem w Brukseli trwające negocjacje budżetowe na lata 2014-20 zaczynają nabierać tempa. Przyjęty przez rząd dokument może być pomocny w tych negocjacjach.


Rządowa strategia rozwoju wsi, rolnictwa i rybołówstwa to wieloletni plan działania państwa w zakresie krajowej polityki rolnej. Wedle ministerstwa rolnictwa, które opracowało dokument, obszary wiejskie mają być miejscem życia, pracy i wypoczynku. Ważne dla rozwoju obszarów wiejskich w najbliższych latach mają być nie tylko rolnictwo, lecz także inne formy działalności pozarolniczej.


Przyjęcie w strategii zasady wielofunkcyjności obszarów wiejskich oznaczać będzie odchodzenie od rolnictwa jako dominującej funkcji terenów wiejskich. W konsekwencji działaniem wspierającym ten kierunek powinno być przeznaczenie większej puli środków pomocowych na zmianę w strukturze zatrudnienia mieszkańców wsi.


Dzięki pomocy unijnej powinny zostać stworzone lepsze warunki dla mieszkańców wsi w dostępie do rynku pracy, z wykorzystaniem elastycznych form pracy, mobilności zawodowej i przestrzennej oraz działalności usługowej. Warunki wykorzystujące również pozarolniczy potencjał środowiska naturalnego (ecosystem services).


Zintegrowanie podejścia do rozwoju terenów wiejskich w praktyce powinno oznaczać, że w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) dostępnych będzie więcej instrumentów wsparcia, z których skorzystają również inne pozarolnicze sektory wiejskie tj. turystyka, handel, doradztwo, usługi.


Przykładem takich działań jest przedsięwzięcie polegające na odrestaurowaniu kosztem 30 tys. zł unijnej pomocy średniowiecznej kuźni w gospodarstwie agroturystycznym w Chęcinach w woj. świętokrzyskim. Oprócz wsparcia agroturystyki projekt stymuluje również rynek produktów regionalnych, gdyż odwiedzającym gospodarstwo turystom oferuje się specjały lokalnej kuchni wiejskiej.


Realizacja założonych w rządowym dokumencie celów wymagać będzie od administracji lepszej niż dotychczas koordynacji polityki rolnej z polityką spójności i polityką rybacką. Na poziomie centralnym koordynacja działań powinna oznaczać współpracę ministerstwa rolnictwa i instytucji rolnych, takich jak agencje rolnicze, ośrodki doradztwa rolniczego czy KRUS, w kierunku stymulowania wzrostu zatrudnienia mieszkańców wsi.


Na poziomie regionalnym najlepsze efekty daje integracja polityki w wykonaniu administracji samorządowej, powinna być zatem kontynuowana. Natomiast na poziomie lokalnym nowego znaczenia może nabrać inicjatywa Leader. W tym programie unijnym wiejskie NGO-sy po 2013 roku korzystać będą mogły nie tylko ze środków dostępnych dzisiaj w PROW i PO „Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013”, ale również z funduszy spójności. Uzupełnieniem dzisiejszych instrumentów pomocowych przeznaczonych na założenie własnego agrobiznesu powinny być fundusze na szkolenia zawodowe dostępne w ramach PO „Kapitał Ludzki”.


Obecnie w budżecie unijnym do 2013 roku najwięcej środków przeznaczonych jest na konkurencyjność i spójność (44,2 proc.). Natomiast 43 proc. środków Unia przeznacza na rolnictwo, ochronę środowiska i rybołówstwo. Ze środków WPR finansowane są płatności obszarowe, które stanowią dzisiaj blisko połowę rolniczych dochodów.


W Polsce co roku z płatności korzysta 1,4 mln rolników, a w ubiegłym roku dopłaty wyniosły 13 mld zł. Jednak unijne środki kierowane na wieś to również inwestycje i modernizacja gospodarstw rolnych oraz nowe miejsca pracy na wsi poza rolnictwem. Temu służą środki na rozwój obszarów wiejskich. Od 2007 roku, kiedy rozpoczęto realizację PROW 2007-13 do mieszkańców wisi trafiło z tego tytułu 33 mld zł.


Zaprezentowany w 2011 roku projekt budżetu wieloletniego Unii na lata 2014-20 zakłada wydatkowanie na wspólnotową politykę spójności kwoty 376 mld euro. Natomiast 371,7 mld euro stanowić mają środki na unijną politykę rolną. W trwających negocjacjach budżetowych bez wątpienia kluczowa dla Polski będzie wysokość środków dostępnych na politykę spójności.


Jednak walka o utrzymanie na wysokim poziomie budżetu unijnego i środków na politykę spójności nie może nastąpić kosztem funduszy na modernizację terenów wiejskich oraz politykę rybacką. Rządowa strategia rozwoju wsi i rolnictwa powinna służyć zatem jako przykład harmonogramu dobrego i efektywnego wykorzystania unijnych środków pomocowych.


Michał Marciniak

WSTECZ

 

 

CENY PALIW

NEWSLETTER

Chcesz być na bieżąco informowany o programach dotacyjnych, konkursach i istotnych wydarzeniach?
Zostaw nam swój e-mail:
FaceBook KulturaWsi.pl